Bir Garip Sıradanlık: Şiddet

Bugünlerde başımızı nereye çevirsek şiddetle göz göze geliyoruz. Canlı yayında bir adam doğrultuyor silahını önündekine, vuruyor. Öyle sıradan, ayakkabısını giyer gibi mesela. Kan görünce içi bir garip olmuyor. İşin ilginci artık biz de öyle çok şaşırmıyoruz buna. İçimiz bir garip olmuyor kan görünce. Çünkü ‘kan görünce’ dediğim an; sabah, öğlen, akşam, gece, sabah, öğlen… Sonra ardı ardına “bitireceğiz”ler, “dümdüz edeceğiz”ler…

O bitiyor. Televizyonda dizi başlıyor. Pek yakışıklı esas oğlan, -sanırım bir flört yöntemi olarak (!)- durup dururken konuştuğu kadının gömleğinin üst düğmesini ilikleyiveriyor. (Çok saçma olduğu için zihninizde canlandıramamış olabilirsiniz, bahsi geçen dizi ‘Cesur ve Güzel’)

Gece kuşağında ‘dini sohbetler’, oturmuş bir sürü adam, tartışıyor; “Kadının kocasını reddetme hakkı var mıdır?”

İçiniz sıkılıyor televizyondan, açıyorsunuz sosyal medyayı; gencecik insanların cesetleri geçiyor önünüzden, on sekiz yerinden bıçaklanmış kadınların yüzleri geçiyor, küçücük çocukların karartılan hayatları geçiyor, küfürler, tehditler, aşağılamalar…

Yaşamımızın her yanını öyle sarıyor ki şiddet, bu kadar yakından bakınca tanıyamaz hale geliyoruz. Bu “normalleşme” bize “kötünün iyisi” dedirtiyor, artık bazen şiddet görüyoruz ve idrak edemiyoruz.
Bu şiddet sarmalında çırpınırken bir kez daha hatırlamakta fayda var: Şiddet Nedir?

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre; “Şiddet; kişinin kendisine, bir gruba ya da topluma karşı yöneltilen yaralama, ölüm, psikolojik zarar, gelişim bozukluğu ya da yoksun bırakma ile sonuçlanan ya da sonuçlanma olasılığı yüksek, kasıtlı fiziksel güç ya da yetki kullanımının gerçekleştirilmesi ya da tehdididir”.
Buradaki iki kavramın altını çizmek istiyorum. Bunun için ülkemizde klasikleşmiş haber başlıklarından birini kullanalım: “Cinnet getirdi karısını bıçakladı”

Birincisi ‘kasıt’; şiddet bir cinnet anı, bir anlık öfke patlaması, kontrol kaybı değildir. Şiddet bilinçli bir şekilde kasıtlı olarak, karşısındakine bir biçimde zarar verme isteği duyarak uygulanır.

İkincisi ise ‘olasılık’; yukarıdaki başlıkla haber olmaya gelen süreçte çoğu kadın yaşamının her gününü bu bıçaklanmanın ihtimalini düşünerek geçiriyor. Ki bu ihtimalin varlığı bıçaklanma gerçekleşmediği halde de şiddet manasına geliyor.

Fiziksel Şiddet
“Bedeninize yönelik her türlü saldırı, fiziksel şiddettir. Tokat, tekme ve yumruk atmak, sarsmak, hırpalamak, boğaz sıkmak, bağlamak, saç çekmek, herhangi bir cisim atmak, kesici ve delici aletler ya da ateşli silahlarla yaralamak, işkence yapmak, sağlıksız koşullarda yaşamaya zorlamak, sağlık hizmetlerinden yararlanmayı engellemek ve öldürmek gibi eylemler fiziksel şiddet tanımına dahildir.”*

Psikolojik Şiddet
“Sistematik kızgınlık, öfke ve nefret göstermek, yetersizlik hissettirmek, suçluluk hissettirmek, belirsizlik yaratmak, aşağılamak, alay etmek, sürekli eleştirmek, başkalarının yanında küçük düşürmek, sevdiği şeylerden mahrum bırakmak, zayıf noktalarını ve korkularını aleyhine kullanarak tehdit etmek ve korkutmak, onun sevdiği bir şeye ya da onun için değerli olan bir şeye zarar vermek psikolojik şiddetin en yaygın örneklerindendir. Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı’na 23 yıldır emek veren Klinik Psikolog Feride Yıldırım Güneri, Türk Psikologlar Derneği’nde yaptığı “Türkiye’de kadına yönelik şiddet” konulu konuşmasında, psikolojik şiddetin yaygınlığının ve çok boyutluluğunun altını çizereken, ülkemizde her iki kadından birinin psikolojik şiddete maruz kaldığını ifade etmiş; ve de yaş, sosyoekonomik statü, eğitim ve öğrenim düzeyi fark etmeksizin her kesimden insanın şiddete maruz kalabildiğini veya şiddet sergileyebildiğini örneklemiştir.
Pasif ve dolaylı bir saldırganlık kullanarak cezalandırmak ve kötü hissetirmek amacını güden tutum ve davranışlar da psikolojik şiddet tanımına girer; küsmek, konuşmamak, surat asmak, terk etmek, terk etmekle tehdit etmek ve aldatmak bunun örneklerinden bazılarıdır.”**

Ekonomik Şiddet
“Kişinin yaşamını sürdürebilmek için, gerek duyduğu ekonomik olanaklardan mahrum bırakılması, ekonomik kaynakların ve paranın kişi üzerinde bir yaptırım, tehdit ve kontrol aracı olarak düzenli bir şekilde kullanılması, para yönetimi konusunda eleştirmek ve etiketlemek … gibi. Başka bir tanımla ekonomik şiddet; çalışan kadının parasını elinden alma, ekonomik anlamda onu kullanma şeklindedir.”***

Cinsel Şiddet
“Kadını rıza göstermediği herhangi bir cinsel davranışa zorlamak cinsel şiddettir. Cinsel şiddet, cinselliğin bir tehdit, sindirme ve kontrol etme aracı olarak kullanılmasını da içerir. Çocukların cinsel istismarı, evlilik içi ya da evlilik dışı tecavüz (kişinin istemediği zamanda, istemediği şekilde, istemediği biriyle cinsel ilişkiye zorlanması ya da yabancı cisimlerle cinsel organa saldırı), cinsel saldırı (tecavüze varmayan her türlü istenmeyen cinsel temas; elle sarkıntılık gibi), cinsel taciz (sözlü ya da yazılı cinsel içerikli rahatsızlık verici davranışlar; örneğin rahatsızlık verici cinsel imalar içeren telefon mesajları, mektuplar), cinsel organlara zarar vermek, zorla cinsel içerikli yayın izletmek, cinsel organları rahatsızlık verici şekilde teşhir etmek, çocuk doğurmaya veya doğurmamaya zorlamak, zorla kürtaj yaptırtmak, fuhşa zorlamak, zorla evlendirmek, bekâret kontrolü ve benzeri eylemler, cinsel şiddet olarak tanımlanır.”****

Flört Şiddeti
“Kimi belirtiler şiddet eğilimine işaret edebilir. Genel olarak öfkeli bir tarza sahip olmak, öfke patlamaları yaşamak, hoşgörüsüzlük. Olayların sorumluluğunu üstlenmeme, hatalarını kabul etmeme, hep başkalarını suçlama. Cinsiyetçi bir tavra sahip olma, kadınların ve erkeklerin nasıl davranması gerektiği konusunda çok kesin yargılarının bulunması. Genel olarak denetleyici, baskıcı, kısıtlayıcı davranışlar sergileme, gittiğiniz yeri, görüştüğünüz kişiyi, yaşam kararlarınızı kontrol etme arzusu. İstediği olmadığında küsme, surat asma, kendini acındırma, duygu sömürüsü. Dünyanın onun etrafında dönmesini, her zaman onu ve isteklerini kendi isteklerinizin önünde tutmasını bekleme. Sizin fiziksel, duygusal, cinsel sınırlarınıza saygı göstermeme, ihlal etme, “yapma” dediğiniz şeyleri bilerek ve zorlayarak yapma. Aşırı kıskançlık ve kıskançlığı normal gibi sunma.”*****

 

*www.kadinininsanhaklari.org “Kadına Yönelik Şiddet ve Şiddet Türleri”

** Dr. Klinik Psikolog Serap Altekin “Şiddet Nedir?”

*** Ağçay, G. (2009), “Sakarya Ġlindeki Kadınların Aile Ġçi ġiddete Uğrama
Durumları ve Yasal Sorumlulukları Hakkında Bilgi Düzeyleri”, Yüksek Lisans
Tezi. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

**** www.kadinininsanhaklari.org “Kadına Yönelik Şiddet ve Şiddet Türleri”

***** www.siginaksizbirdunya.org “Kadına Yönelik Şiddet Nedir?”

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

thirteen + 18 =